و جندبيدستر را با آن به كار برد . 3 - از ضمادهاى نگهدارندهء اطراف اول قطران و بعد سير و بازرد ( قنه ) بسيار خوبند و نمىگذارند اندام سرمازده شود . 4 - دستكش و پاىافزار مسافر نبايد چنان تنگ باشد كه اندام نتواند در آن بجنبد . جنبش اندام خود يكى از بازدارنده‌هاى سرماست . اندامى كه از پوشش خود در فشار باشد به سرمازدگى نزديك و از آن آزار زياد مىبينيد . 5 - اگر دست و پا را با كاغذ و مو و پشم شتر و بره بپوشانند بيشتر در امان خواهند بود . 6 - اگر اندام سرمازده‌اى مثل پا - بدون كم شدن سرما و يا در حالتى كه پوشش آن را زياد كرده‌اند و در نگهداريش زياد سعى كرده‌اند - احيانا خودبخود كمتر احساس سرما كند بدان كه دارد از حس كردن بازمىماند و سرما تاثير خود را كرده است . چارهء آن را بايد از آنچه اكنون ياد مىگيرى بجوئى . 7 - اگر اندامى بر اثر سرمازدگى بحالتى درآمد كه حرارت غريزى را از دست داد و آنچه از گوهرش تحليل مىرفت متوقف گشت و تعفن پيدا شد ، ممكن است چاره‌اش همان باشد كه در مبحث قرحه‌ها ، بويژه قرحه‌هاى پليد خوره‌اى ذكر كرده‌ايم « 214 » . 8 - اگر اندام سرمازدهء مزبور به حد عفونت نرسيده باشد ولى بيم تعفن آن برود ، بهتر است كه آن را در برفاب فرو كنند و بد نيست در آبى كه اندام در آن فرومىشود قبلا انجير ، آب كلم ، آب رياحين ، آب شبت و آب بابونه پخته شده باشد و اينها همه مفيد هستند . 9 - اندام سرمازده را اگر با تر دوغ بيالايند مفيد است . 10 - آب گياه نمام و آب درمنه و آب پونه داروى سرمازده‌ها هستند . 11 - ضماد شلغم بسيار سودمند است . 12 - اندام سرمازده را نبايد فورا باتش نزديك ساخت . شخص سرمازده بايد فورا راه برود ، دست‌ها و پاها را تكان دهد ، ورزش كند و اندام سرمازده را مالش دهد و بعد با روغن‌هائى كه گفته‌ايم آن را اندوده كند . 13 - بايد دانست كه اندام‌هاى آويخته ، بىحركت و دور از ورزش به سرمازدگى بسيار نزديك هستند .

--> ( 214 ) - سرمازدگى يا اختلالات شديد عضوى بر اثر سرما داراى چهار مرحله است كه مرحله نهائى آن ايجاد گانگرن در عضو است كه در چنين حالتى همان تعفنى را كه ابو على سينا از آن نام برده است پيش مىآيد و چاره آن قطع كردن عضو مزبور مىباشد .